Leren doen mensen (jong en oud) met behulp van leerstrategieën, oftewel concrete manieren van leren. Mensen zijn zich echter vaak helemaal niet zo bewust van hoe ze leren. Ze hebben vaak geen idee welke leerstrategieën ze wel en niet inzetten en of ze dat wel effectief doen. Ze ‘doen maar wat’ of leren gewoon op gevoel. Dat kan goed gaan maar brengt ook een risico met zich mee. Het leren verloopt bijvoorbeeld met veel gedoe en stress of mondt uit in onvoldoende prestaties terwijl je niet goed weet waarom dat zo is en/of hoe je dat kan verbeteren.
Het is dan een goed idee om je te verdiepen in de leerstrategieën die er zijn en hoe je die zo optimaal mogelijk kan inzetten tijdens het leren. Je gaat dan zien wat je al goed doet tijdens het leren en waar nog verbetering geboekt kan worden en op welke manier. Dat is echt de moeite waard. Leerlingen die leerstrategieën optimaal weten in te zetten, leren namelijk zelfstandiger, weten zichzelf te motiveren als ze in een dip zitten en presteren beter. Dat blijkt uit wetenschappelijk onderzoek.
14 leerstratgieën
Onderzoek laat zien dat er veertien verschillende leerstrategieën zijn. Ze helpen allemaal om beter te leren. Deze leerstrategieën zijn verdeeld over vijf verschillende domeinen.
| Leerstrategie | Omschrijving | |
|---|---|---|
| Metacognitieve kennis | Overzien | Het inzetten van kennis over leren en hoe je dat het best kunt doen. |
| Jezelf kennen | Het inzetten van kennis je over jezelf hebt als het gaat om leren. | |
| Metacognitieve vaardigheden | Vooruitkijken | Het plannen van leerwerk in termen van taken, tijd en prioriteiten. |
| Bijhouden | Het nagaan en bijhouden van de voortgang in het leren tijdens een leertaak (zowel in termen van resultaten als in termen van concentratie en inzet). | |
| Terugkijken | Het terugkijken op de leertaak en het leerproces en daaruit een conclusie of les trekken. | |
| Cognitieve vaardigheden | Herhalen | Het letterlijk herhalen van de leerstof. |
| Verdiepen | Actief iets doen met de leerstof en erover nadenken. | |
| Structureren | Het inperken en organiseren van informatie en leerstof in de vorm van geschreven tekst of visuele weergaven. | |
| Organisatievaardigheden | Jezelf organiseren | Het in goede banen leiden van de eigen inspanningen ten behoeve van het leren. |
| Omgeving organiseren | Het creëren van een leeromgeving waarin optimaal geleerd kan worden. | |
| Anderen organiseren | Het beïnvloeden van anderen zodat je van hen krijgt wat je nodig hebt om goed te kunnen leren. | |
| Motivatie | Jezelf vertrouwen | Het hebben of verkrijgen van vertrouwen in het eigen kunnen om een leertaak tot een succes te brengen en dat zelfvertrouwen gebruiken om jezelf te motiveren. |
| Het nut zien | Het verkrijgen van inzicht in de waarde van leerstof of een leertaak en dat gebruiken om jezelf te motiveren. | |
| Jezelf motiveren | Het aanboren van de eigen (intrinsieke) motivatie voor leren en deze inzetten tijdens het leren. |
Strategie voor Leren werkt samen met scholen als het gaat om de inzet van leerstrategieën. We leiden docenten, mentoren en leerkrachten op om leerlingen te trainen in het gebruik van leerstrategieën. Ook begeleiden we, in opdracht van scholen, zelf groepen leerlingen in het ontdekken en inzetten van leerstrategieën. We maken daarbij gebruik van zogenaamde ‘strategie instructie’. De leerlingen krijgen uitleg welke leerstrategieën er zijn en hoe je ze kan gebruiken. We helpen leerlingen om deze kennis meteen te koppelen aan het schoolwerk dat ze op dit moment moeten doen. Dat kan huiswerk, leerwerk of een grotere opdracht zijn. Zo oefenen leerlingen meteen met de inzet van leerstrategieën.
De Nederlandse Vragenlijst Effectieve Leerstrategieën
Er zijn ook scholen die gebruik maken van de NVEL, de Nederlandse Vragenlijst Effectieve Leerstrategieën. Deze vragenlijst laat leerlingen zelf nadenken over hoe goed ze een bepaalde leerstrategie al denken in te zetten. Vanuit deze ingevulde vragenlijst wordt een rapport opgesteld, waarin staat welke leerstrategieën al wel of nog niet zo goed worden ingezet volgens de leerling. Dit kan een handig handvat zijn om in gesprek te gaan met elkaar en om concrete leerstrategieën te kiezen om aan te gaan werken.
Boek
Werken aan leerstrategieën kan op school, maar ook thuis. Bijvoorbeeld aan de hand van het boek “Zelfregulerend leren met effectieve leerstrategieën”. Dit boek is niet alleen geschikt voor onderwijsprofessionals, ook ouders en leerlingen vinden hierin veel informatie over leren, leerstrategieën en hoe je deze in kunt zetten. Er staan veel praktische oefeningen in om meteen mee aan de slag te gaan.
