Tijdens de COVID-19 epidemie heeft op veel scholen het thuisleren en online leren zijn intrede gedaan. Leerlingen krijgen les via een digitaal platform, zoals bijvoorbeeld Microsoft Teams, en moeten zelfstandig aan de slag met opdrachten die ze anders op school zouden doen. De opstart van het thuis- en online leren ging gehaast. Er moest ineens van alles geregeld worden. Veel professionals en leerlingen waren niet goed voorbereid op deze nieuwe vorm van leren.

Inmiddels is met vallen en opstaan van alles geleerd over hoe thuis- en online leren het beste toegepast kan worden. En het kan nog altijd een stuk beter.

Thuis- en online leren gaat alleen goed als leerlingen, in voldoende mate, zelfregulerend kunnen leren. Zelfregulerend leren houdt in dat een leerling het eigen leren in goede banen kan leiden, kan evalueren, bijsturen en zichzelf weet te motiveren voor het leren. Kunnen leerlingen zelfregulerend leren dan kunnen ze dus ook leren als er niemand in de buurt is die hen vertelt dat ze aan de slag moeten, wat ze moeten doen of hoe ze dat moeten doen. Kortom, om op een effectieve manier thuis en online te kunnen leren is zelfregulerend leren van groot belang (zie ook Jansen et al., 2020; Quesada-Pallarès et al., 2019; Wong et al., 2019), nog belangrijker dan wanneer leerlingen dagelijks gewoon naar school gaan (Duckworth & Carlson, 2013).

Zelfregulerend leren in tijden van COVID-19 is extra belangrijk voor leerlingen die zich bevinden in een weinig stimulerende thuisomgeving als het gaat om leren en school. Ouders vinden school niet zo belangrijk, spreken slecht de Nederlandse taal waardoor ze hun kind niet goed kunnen helpen, of leerlingen hebben thuis geen veilige of rustige studieplek. Voor sommige leerlingen is school zelfs de enige plek waar ze op een prettige manier kunnen studeren. Als die plek wegvalt, kunnen ze achterstanden oplopen. Juist dan moeten leerlingen hun eigen koers kunnen varen als het gaat om leren. Kunnen leerlingen zelfregulerend leren, dan helpt dat dus achterstanden in het leren tegengaan.

Om leerlingen optimaal toe te rusten voor zelfregulerend leren, nu en in de toekomst, is het nodig dat leerlingen leerstrategieën ontdekken, aangeleerd krijgen en bewust gaan toepassen.

Zelfregulerend leren gebeurt namelijk aan de hand van 14 leerstrategieën (De Boer et al., 2012; Donker et al., 2014; Dijkstra, Bunnik & Krikke, 2021 press). Leerstrategieën zijn concrete manieren van leren die een leerling bewust kan inzetten om het leren zo soepel mogelijk te laten verlopen. Uit vele onderzoeken blijkt dat, naarmate leerlingen leerstrategieën effectiever weten in te zetten en dus beter zelfregulerend leren, ze beter presteren en meer gemotiveerd zijn om te leren (voor een samenvatting zie Dijkstra, Bunnik & Krikke, 2021 press). In het toerusten van leerlingen met de juiste leerstrategieën speelt de leerkracht een cruciale rol. Hij of zij kan leerlingen helpen ontdekken welke leerstrategieën er zijn en hoe deze het beste in te zetten. Om leerlingen te trainen in het zelfregulerend leren, moeten dus eerst de leerkrachten getraind worden.

Je leerlingen helpen zelfregulerend te leren, betekent dat je als docent of leerkracht zelf ook moet weten hoe je dit aanpakt. En dit betekent dat je kennis nodig hebt van de 14 leerstrategieën en hoe jij deze leerstrategieën gebruikt. Immers, hoe kan je het iemand leren als je geen idee hebt hoe je zelf leerstrategieën inzet? En daar zit de kracht van de trainingen van Strategie voor Leren. Kijken naar je eigen kennis, vaardigheden en attitudes en daar direct de vertaling maken naar je dagelijkse lespraktijk. Wetenschappelijk onderbouwd, dus doen waarvan we weten dat het werkt.

Dit geldt natuurlijk niet alleen voor face-to-face onderwijs, maar zeker ook voor online en blended learning. Want hoe houd je die leerling erbij tijdens je online lessen? Hoe kan je motiverende elementen in je lessen bouwen die bovendien het bewust gebruik van leerstrategieën stimuleert? Daarover gaan onze trainingen.

Als leerlingen zelfregulerend kunnen leren in een online leeromgeving, vormt online leren niet langer een schamel alternatief voor fysieke lessen op school, zoals het vaak wordt gezien. Aan thuis- en online leren zitten namelijk ook grote voordelen. Zo kunnen leerlingen bijvoorbeeld in eigen tempo leren of dingen die ze niet goed begrijpen nog eens na- of uitzoeken (De Paepe et al., 2018). Ook dat kan zorgen voor betere prestaties en een betere motivatie. Denk maar eens aan hoe saai het kan zijn als een leerkracht een onderwerp behandelt dat een leerling allang begrijpt!